İnternet Ortamındaki Ticarette (B2B veya B2C) Müşteriye Sunulabilecek Tatmin Kategorileri Neler Olabilir?
Hızla büyüyen İnternet ve e-ticaret kullanımı sayesinde, İnternet üzerinde yeni pazar yerleri oluşmuştur. Oluşan beş faklı pazaryeri şöyledir (Kırcova,2002: 32):
- İşletmelerden tüketicilere doğru yürütülen pazarlama faaliyetleri B2C (Business to Consumer),
- İşletmelerden işletmelere doğru yürütülen pazarlama faaliyetleri –endüstriyel Pazar- B2B (Business to Business),
- Müşterilerden müşterilere yönelik pazarlama faaliyetleri C2C (Consumer to Consumer),
- İşletmelerden hükümetlere yönelik pazarlama faaliyetleri B2G (Business to Goverment),
- Hükümetlerden işletmelere yönelik pazarlama faaliyetleri G2B (Goverment to Business).
Bu pazarlardan en çok üzerinde durulan tüketiciler ve endüstriyel pazarlardır. Diğer pazar türleri daha çok İnternetin kullanılmasıyla ilgili özelliklerinden dolayı gelişme olanağı bulmuştur. Bu noktada, İnternet ortamında faaliyet gösteren işletmeler ile ilgili olarak iki farklı yapıyı tanımlamak gerekecektir (Kırcova,2002: 33):
Ø Faaliyetlerini tamamen İnternet ortamında yürüten yeni ekonomi işletmeleri (e-business)
Ø Var olan faaliyetlerini İnternet ortamına da taşıyan geleneksel işletmeler (Click &Mortar Business).
İnternette başarılı girişimcilik oluşturabilmek, başarılı bir marka olabilmek için, tüketici tatmini en iyi şekilde sağlamak gerekmektedir. Burada, ağ bağlantılarından yararlanarak oluşturulan e-iş modellerinde, sanal ortamın interaktivitesinden faydalanılarak tüketicilerin istek ve ihtiyaçları doğrultusunda onları tatmin edecek hizmetler sunulmalıdır.
İşletmeden tüketicilere (B2C) yönelik elektronik hizmetlerde dört tatmin kategorisi yer alır, fakat başarılı bir marka yaratılmak isteniyorsa biri üzerine yoğunlaşılmalıdır. Tüketiciye sunulan tatmin kategorileri ( Moon ve Millison,2003:26):
ü Keyif veren bir eğlence deneyimi yaşamak ( Bir süre için bile olsa tüketicinin dikkatini yaşam sorunlarından uzaklaştırır),
ü Bir sorun çözümünde daha az vererek daha başarılı olmak (zaman, para, stres, beyin gücü),
ü Bir şeyler öğrenmek (önceden olası sorunları çözmek),
ü Kendini geliştirmek (öz saygı, sosyal durum ve yaratıcılık).
İşletmelere yönelik (B2B) elektronik hizmetlerde de dört tatmin kategorisi yer alır, fakat başarılı bir marka yaratılmak isteniyorsa yine biri üzerine yoğunlaşılmalıdır. İşletmeye sunulan tatmin kategorileri yukarıdan aşağıya sırasıyla ( Moon, 2003: 126):
ü Süreç geliştirme (daha az anlaşmazlık),
ü Maliyet azaltma,
ü Gelir arttırma,
ü İşletme değerinin iyileştirilmesi (ilk üçünün toplamıdır).
Başarılı bir İnternet markası bu kategorilerden sadece bir tanesi etrafında konumlanmalıdır. Tüketici de, kendi tatminini dört B2B veya dört B2C tatmin kategorilerinden yalnızca biriyle bağdaştıracaktır.
İnternetin önemli değişiklikler getirdiği bu piyasalarda girişimci küçük işletmeler şu fırsatlarla karşı karşıyadırlar (Akın, 2001: 5):
1. Piyasaya girmek için göreceli olarak düşük maliyetler,
2. Tüm dünya genelinde müşteri potansiyeli,
3. Mal ve hizmetlerin kişiselleştirilmesi.
Bu amaçla oluşturulacak bir web sitesinin başarılı olabilmesi için bazı koşullara dikkat edilmesi ve soruların cevaplanması gereklidir (Akın, 2001: 5):
1.E-ticaret işlemlerde önemli tasarruflar sağlayacak mıdır?
2.Ürünümüz için hızla gelişecek bir elektronik piyasa mevcut mudur?
3.Piyasadaki gücümüz ve tanınmışlığımız ne düzeydedir?
Bir çok işletmenin elektronik piyasalara yönelmesinde işletme süreçlerinin daha da etkinleştirilmesiyle maliyetlerin düşürülmesi hedefi etken olmaktadır. Özellikle büyük işletmelerde bu tür kazanımlar milyon dolarlara ulaşabilmektedir.
KAYNAKLAR
Akın, Bahadır, 2001. Girişimcilik ve Küçük İşletmeler Açısından Elektronik Ticaret Kavramlar, Örnekler, Öneriler, Verimlilik Dergisi, 2, ss.89-104. http://www.bilgiyonetimi.org/cm/pages/mkl_gos.php?nt=261
Kırcova, İbrahim, 2002. İnternette Pazarlama, İstanbul: Beta yayınevi.
Moon, Michael, Doug Millison, 2003. Ateşten Markalar (İnternet Çağında Marka Sadakati Yaratmanın Yolları), İstanbul: Kapital Medya Hizmetleri A.Ş.
Yard. Doç. Dr. Selda ENE