“Sanal Mağaza Atmosferi Oluşturan Unsurlar” İle

Müşteriye Neler Sunulmalıdır?

Sanal ortamda web sitesi oluşturup mağazasız perakendecilik yapmak isteyen işletmeler; sanal alışveriş ortamlarının müşterilere uygun bir atmosferde olması için gerekli düzenlemelerini yapmaları gerekmektedir. Fiziksel ortamda beş duyuya hitap ederken, sanal ortamda müşterilerin, görme ve işitme duyusuna hitap edebildikleri bu ortamda mağaza içi ve dışı tasarımında ele alacakları faktörler farklılık göstermektedir (Arslan, 2004). Görsel olarak kullanıcıya olumlu mağaza atmosferi duyguları yaşatacak başlıca özellikler; web sitesinin dizaynında kullanılan renkler, video clipler, slayt görüntüleri, üç boyutlu ürün görüntüleri, ürünün ve parçalarının yakından uzaktan çeşitli görüntüleri, yazı tipi ve boyutu, etkileşimli hazırlanabilen ürün görüntüleri, grafik tasarım görüntüleridir. Ayrıca, sesli efektli görüntüler de siteye yerleştirilebilir (Okonkwo, 2005). Sanal mağazanın önü, işletmenin web sitesinin ana sayfasıdır. Sanal mağazanın iç dekorasyonu ve yerleşim düzeni ise, web sitesi tasarımı ile sağlanılır(Arslan, 2004).

Sanal Mağazanın Dış Görünümünü Oluşturan Unsurlar

Web sitesinin ana sayfası, sanal mağazanın önü olarak düşünülmeli ve bu bakış açısıyla hazırlanmalıdır. Hazırlanması esnasında dikkat edilmesi ve bulunması gereken hususlar şunlar olmalıdır:

• Web sitesinin hangi yazılımda hazırlanacağı, çözünürlüğünün ne olacağı, dil seçeneklerinin neler olacağı önceden belirlenmelidir.
• Yazı tipi belirlenmeli, anasayfa renk tasarımının nasıl olacağı belirlenmeli, 3 boyutlu veya 2 boyutlu grafiklerle ürün ve hizmetlerin tasarımları hazırlanmalıdır. Sitede yer alacak grafikler ve üç boyutlu resimlerin kullanımı (3D) web sayfalarını daha ilgi çekici hale getirebilir (Young Ha and Wi-Suk Kwon, 2007).
• Hedef kitleye hitap edecek site tasarımı ile kullanıcılar siteye çekilmeli (Erdal, 2003), perakendecinin konumu ve mağazanın ismi dikkat çekecek şekilde belirtilmelidir.
• Farklı arama motorlarından siteye erişim imkanı, siteden başka sitelere bağlanma imkanı sağlanmalıdır, bunun için gerekli hipertext kodları sitede yüklenmiş olmalıdır (Kırcova, 2002).
• Web sitesinin ana sayfasında site içi sayfalara kolay ulaşmayı sağlayacak, istenilen bilgiye hızlı bir şekilde erişebilmeyi sağlayacak menülere yer verilmelidir. (Ürün kategorileri ve alt başlıklarına ulaşım menüleri, çok satanlar, yeni ürünler, indirimli ürünler hakkında bilgilere ulaşım sağlayan menüler (Simple click-on menus and click-on advertisements).) (Young Ha and Wi-Suk Kwon, 2007).
• Web sitesinin genel görünümünün dizaynı ve yerleşim düzeninin planının hazırlanması (site haritası), tüketiciyi siteye çekmek, web sitesinin atmosferinden hoşlanmalarını sağlayacak, risklerini azaltacak, ürünlerinin satın alınmalarını sağlayacak şekilde olmalıdır. Online perakendeci mağazanın yerleşim düzeni ve ürün kategorileri, tüketicilere satın almak istedikleri ürünlere ulaşmalarında kolaylık sağlayacak şekilde olmalıdır. Ayrıca, web sitesinde site haritası veya arama motoru bulundurularak sitenin kullanımı kolaylaştırılabilir ve dolayısıyla müşteri tatmini arttırılabilecektir (Young Ha and Wi-Suk Kwon, 2007).

Sanal Mağazanın İç Görünümünü Oluşturan Unsurlar

Sanal mağazanın iç dekorasyonu ve yerleşim düzeni web sitesi tasarımı ile sağlanılır. İç sayfaların hazırlanması esnasında dikkat edilmesi ve bulunması gereken hususlar şunlar olmalıdır:

• Web sitesinde ana sayfada ve diğer sayfaları dolaşırken alışveriş sepetim menüsü aktif olarak kullanılmalıdır (Arslan, 2004). Ayrıca site içi arama motoru  menüsü ve site planının (haritasının) her sayfayı gezerken aktif olarak görüntülenmesi kullanıcıya rahat kolay gezebilme imkanı sağlayacaktır.
• Sayfalar arası renk kriterlerine uyumluluk sağlanmalıdır.
• Web sitesinde ses ve efektlerin kullanımı, ürün özellikleri sunulurken sesli sunumlar şeklinde veya sanal mağaza atmosferi içerisine müzikli sunumlar şeklinde yerleştirilebilir (Fiore and Kelly, 2007).
• Web sitesinin ana sayfasında yer alan tüm menülerin detaylı alt bilgilerine ulaşılabilecek sayfalar hazırlanmış olmalıdır. (İşletme hakkında detay bilgiler, Haberler, Güvenlik ve gizlilik bilgileri, ürün detay bilgileri, alışveriş detay bilgileri, ödeme bilgileri, ulaşım şekli bilgileri vb. gibi.)
• Web sitesi yerleşim düzeni fiziksel mağazadan farklı olarak: Izgara, serbest ve yarış pisti düzeni olmak üzere başlıca üç şekilde kullanılır (Arslan and Bayçu, 2006):

Ø    Izgara Düzeni: Izgara düzenindeki bir sanal mağazayı ziyaret eden müşteriler satın almak istedikleri ürünlere ulaşabilmek için sitede belirli bir hiyarerşik yapıda gezinirler (örneğin, ürün sınıfı, ürün alt sınıfları, nihai ürün)

Ø    Serbest Düzen: Serbest düzen kullanılan bir sitede müşteri, istediği ürüne hemen ulaşır. Sanal mağazada yer alan arama motorunu kullanır ya da her sayfada daimi olarak yer alan ürünün üzerini tıklar.

Ø    Yarış Pisti Düzeni: Yarış pisti düzeni  kullanılan sanal mağazalarda müşteriler istedikleri ürünü seçebilmek için sitede belirli bir rotayı izlemeye zorlanırlar. Her sayfaya iki koridor konur ve müşterinin bu koridorlardan birini seçerek bir sonraki sayfaya geçmesi sağlanır.

KAYNAKLAR

Arslan, F. Müge, Bayçu, Sevil, 2006. Mağaza Atmosferi, Ünite 13- Sanal Mağazalarda Atmosfer, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını, No:1696, Açıköğretim Fakültesi Yayını No:881, ss.261-281, s263.

Arslan, F. Müge, Aralık 2004. Mağazacılıkta Atmosfer, Derin Yayınevi, İstanbul, 1.Basım.

Ene, S., Değerli, B. 28-30 April  2010. “Elements of Online Store Atmospherics  and Investigation on

the Web Sites”,  International Conference  on New  Media and Interactivity, Istanbul.

Fiore, Salvatore G., Kelly, Shaun, 2007. Surveying the use of sound in online stores; Practices, possibilities and pitfalls for user experience. International Journal of Retail & Distribution Management. Bradford, Vol. 35, Iss. 7; pg. 600

Kırcova, İbrahim, 2002. İnternette Pazarlama, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul, 2. Baskı,

Okonkwo, Uche, April 2005. Can the Luxury fashion brand store atmosphere be transferred to the Internet?, www.brandchannel.com/images/papers/269_Lux_Goods_Online.pdf+internettema%C4%9Fazaatmosferi (erişim tarihi:06.04.2010)

Yalçın, F.A., Ene, S., 29-31 Mayıs 2009. İnternet Ortamında Faaliyette Bulunan İşletmelerin Tüketicilere Sundukları Web Deneyimlerinin İncelenmesi”, 3. İstanbul Bilişim Kongresi,  “Yönetişim” Etkinlik Programı, İstanbul.

Young Ha, Wi-Suk Kwon, Sharron J. Lennon,  2007. Online visual merchandising (VMD) of apparel web sites, Journal of Fashion Marketing and Management. Bradford: Vol. 11, Iss. 4; pg. 477, p.479.

Yard Doç. Dr. Selda ENE

Eticaret eticeret e-ticaret