|
E-Ticarette taraflar dört ayrı
başlıkta incelenmektedir;
İşletmeler ile kamu kuruluşları
arasındaki ticari işlemleri kapsayan bu bölümde kamu ihalelerinin
Internet'te yayınlanması ve işletmelerin elektronik ortamda teklif
vermeleri ilk örnekleri oluşturmaktadır. E-Ticaretin yaygınlaşmasını
desteklemek amacı ile kamunun vergi ödemeleri, gümrük işlemleri de
sanal dünyaya taşınmaktadır.
Henüz yaygın örnekleri olmayan bu
kategoride ehliyet, pasaport başvuruları, sosyal güvenlik primleri
ile vergi ödemeleri, vb. uygulamalar ile Elektronik Devlete geçişin
sağlanması planlanmaktadır. İngiltere hükümeti, 2005 yılında tüm
kamu hizmetlerinin elektronik ortamda yapılabileceği ve Elektronik
Devlet’e geçişin tamamlanacağını duyurmuştur. 2002 yılına kadar ise
tüm okul ve kütüphanelerin Internet bağlantılarının sağlanması
planlanmaktadır.
www teknolojisindeki hızlı gelişmeler
sonucunda ortaya çıkan sanal mağaza uygulamaları ile Internet'te
işletmeler elektronik ortamda; bilgisayardan otomobile, kitaptan
pizzaya birçok ürünün doğrudan tüketiciye satışını yapmaya
başlamıştır.
Internet özellikle KOBİ’lerin
ticari hedeflerini yeniden gözden geçirmelerine neden olmuştur.
Dünya ticaretindeki “.com” değişimini yakalayan işletmeler, sanal
dünyada showroom veya mağaza açarak yeni müşterilere ulaşmaya
çalışmaktadır. Günde 24 saat / haftada 7 gün açık ve dünyanın her
yerinde şubesi olan mağaza açma maliyetleri, Internet ile KOBİ’lerin
karşılayabileceği seviyeye inmiştir.
Internet'te açılan mağazanın
genel giderlerinin çok düşük olması, doğrudan satış fiyatlarına da
yansımaktadır. Internet müşterilerin işletmelere, sürekli geri
bildirimde bulunma imkanı da sunmaktadır.
Gartner Group tarafından 1999
yılında 25 Milyar $ olan “İşletme-Müşteri” e-ticaret işlem hacminin,
2004 yılında 1 Trilyon $ rakamını aşması öngörülmektedir. Aynı
çalışmada, “İşletme-Müşteri” e-ticaret kategorisindeki Internet
üzerinden gerçekleştirilen satışların; %37’sini kitap, %21’ini
bilgisayar/donanım/yazılım, %20’sini CD/DVD/kaset, %17’sini ise
giyim eşyasının oluşturduğuna değinilmektedir.
İşletmelerin elektronik ortamda
tedarikçiye sipariş vermesi, faturalarını temin etmesi ve
bedellerini ödemesi bu bölümde değerlendirilmektedir. 1999 yılı
verilerine göre; “İşletme-İşletme” kategorisindeki ticari
işlemler,e-ticaret cirosunun %90’nını oluşturmaktadır.
İşletmeler arası e-ticaret;
özellikle bayi sistemiyle çalışan veya dünya üzerinde bir çok şubesi
olan işletmelerin, tüm verinin toplandığı ana bilgisayara Internet
üzerinden bağlanmaları ve kendi veri tabanlarını gerçek zamanlı
olarak senkronize etmeleridir. Normal telefon hatlarından yapılan bu
tür işlemler, Internet’in devreye girmesiyle, maliyet açısından
önemli tasarruflar sağladığı gibi, stok takibi ve senkronizasyon
açısından da önem taşımaktadır.
İşletmeden işletmeye yönelik
e-ticaret modelindeki amaç; otomasyonlandırılmış sistemlerin
ortaklaşa iş yapılan birimlere ( üretici işletme, tedarikçi işletme,
bayiler, mağazalar, departmanlar vb. ) entegrasyonu ile ürün, hizmet
ve bilginin işletmeler arasında satışını, kullanımını ve paylaşımını
sağlamaktır. İşletmeden işletmeye olan modele, INTERSHOP’un Hewlett
Packard Yatırım Sistemleri ve Yazılım Grubuna projelendirdiği
uygulaması örnek olarak gösterilmektedir.
Öncellikle kitap, müzik,
bilgisayar donanımı, bilet, seyahat gibi türüne göre ucuz, pazarlık
etme olasılığı düşük, satın almadan önce somut fikirlere sahip
olunan ürünlerde Internet içinde bir ticaret başlamıştır. Müşterinin
birey olduğu bu ticarete B2C ( Business-to-Consumer : İşletmeden
tüketiciye ) tanımı yapılmış, doğal olarak B2B ( Business-to-Business
: İşletmeden işletmeye) tanımı gelmekte gecikmemiştir. Aslında
işletmeler B2B’den önce de elektronik ortamda bir şekilde alışveriş
yapıyorlardı. Ancak Internet ile bu işin daha ucuza, daha geniş
kitlelerle ve zincirin tüm halkalarıyla yapılabileceği görülmüştür.
E-ticaretin yukarıda sıralanan bu 4
başlığına ilave olarak tarafları şöyle de sıralanabilir:
- Alıcı
- Satıcı
- Üretici
- Bankalar
- Komisyoncular
- Sigorta İşletmeleri
- Nakliye İşletmeleri
- Özel sektör bilgi teknolojileri
- Sivil toplum örgütleri
- Üniversiteler
- Onay kurumları, elektronik noterler
- Dış Ticaret Müsteşarlığı
- Gümrük Müsteşarlığı
- Diğer Kamu Kurumları
|